Zang tijdens de eredienst

De zangbundel “Opwekkingsliederen” is binnen Evangelisch Vlaanderen zo goed als de standaard geworden. De bundels van Johannes de Heer en Glorieklokken zijn volledig op de achtergrond verdwenen.

In 1972 nam tijdens de One Way Day aanbidding een belangrijke plaats in. Het aantal nieuwe liederen nam gestaag toe tot in 1978 de eerste Opwekkingsbundel met liederen
1 tot en met 60 op de markt kwam. Snel werd de bundel standaard in vele evangelische gemeenten. Elk jaar wordt de bundel met nieuwe liederen uitgebreid. Ook worden er vele liederen worden uit het Engels vertaald. De liederen worden geselecteerd door een door de Stichting aangestelde selectiecommissie. Hierbij gebruikte criteria zijn o.a. kwaliteit, zingbaarheid, maar ook trouw aan de Pinksterleer. Vandaag de dag zijn de meeste liederen ook verkrijgbaar op cd en ook onder digitale vorm als OPS-PRO.

Enkele jaren geleden sprak ik tijdens een Vlaams Evangelische Familiedag twee bijbelgetrouwe broeders aan over de tekst van een lied uit Opwekking dat ook zij uit volle borst meezongen. De tekst was mijns inziens niet correct, zelfs ronduit on-Bijbels. Toch zong bijna iedereen in de zaal dit lied mee! Na een korte conversatie, zonder veel argumentatie beaamden ook zij onmiddellijk dat de tekst eigenlijk niet klopte. Het effect van muziek is zo, dat het voorbij gaat aan onze menselijke verdedigingsmechanismen. Door bepaalde melodieën worden onze harten zachter, muziek kan ons ontroeren, vrolijk stemmen, opdwepen, verdrietig maken, tot rust brengen of juist in beweging zetten. Muziek bezit dan ook een bijzondere kracht, waarbij de focus volledig op de melodie komt te liggen, en we hierbij een goed gevoel moeten hebben, terwijl de tekst in feite bijkomstig wordt. En juist hier klemt het schoentje. De tekst van liederen is niet altijd in overeenstemming met Gods woord. Wat de jongere generatie betreft valt het op dat christelijke lichte muziek, waaronder vele opwekkingsliederen, dikwijls verdedigt wordt omdat dit nu eenmaal de hedendaagse taal en muziek is van de jongeren. Gelukkig is er bij sommigen nog een zekere differentiatie op te merken waarbij ook de zogenaamde oudbollige liederen nog graag gezongen worden.

De Bijbel heeft ons heel wat over muziek te vertellen. Op zo’n 300 plaatsen zijn er verwijzingen naar zang en muziek. Zo wordt er in de hemel ook gezongen en instrumenten bespeelt.

“En toen Het de boekrol genomen had, wierpen de vier dieren en de vierentwintig ouderlingen zich vóór het Lam neer. Zij hadden elk een citer en gouden schalen vol reukwerk. Dit zijn de gebeden van de heiligen. En toen Het de boekrol genomen had, wierpen de vier dieren en de vierentwintig ouderlingen zich vóór het Lam neer. Zij hadden elk een citer en gouden schalen vol reukwerk. Dit zijn de gebeden van de heiligen.” Op. 5:8,9

“En ik zag iets als een glazen zee, met vuur gemengd. En de overwinnaars van het beest, van zijn beeld, van zijn merkteken en van het getal van zijn naam stonden bij de glazen zee, met de citers van God. En zij zongen het lied van Mozes, de dienstknecht van God, en het lied van het Lam, met de woorden: Groot en wonderbaarlijk zijn Uw werken, Heere, almachtige God; rechtvaardig en waarachtig zijn Uw wegen, Koning van de heiligen!” Op. 15:2,3

In de Bijbel wordt muziek ook als therapeutisch middel gehanteerd. Lees bijvoorbeeld
1 Samuël 16: 14-23. Koning Saul leed aan depressiviteit en kalmeerde wanneer David op de harp speelde.

Het is zonder meer duidelijk dat we niet tot God moeten gaan en gebeden bidden die niet Bijbels zijn of onzinnig. Zou het dan anders zijn bij het zingen van liederen?
Een tekst die duidelijk maakt dat de tekst die we zingen wel heel belangrijk is staat in
1 Cor. 14:15.

“Hoe is het dan? Ik zal met mijn geest bidden, maar ik zal ook met mijn verstand bidden. Ik zal met mijn geest lofzingen, maar ik zal ook met mijn verstand lofzingen.”

Ik zal met mijn geest lofzingen, maar ik zal ook met mijn verstand lofzingen. M.a.w. we moeten niet een lied zingen omdat we de melodie mooi vinden, of meenemend is, of het ons een goed gevoel geeft, maar… de inhoud van het betreffende lied is veel belangrijker omdat we ons richten tot de Almachtige, Eeuwige God! Een mooie melodie rechtvaardigt geen tekst die onzin of on-Bijbels is.

In het Nieuwe Testament zijn er een tweetal teksten die rechtstreeks betrekking hebben op het zingen in de gemeente.

“en spreek onder elkaar met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, en zing voor de Heere en loof Hem in uw hart.” Ef. 5:19

“Laat het woord van Christus in rijke mate in u wonen, in alle wijsheid; onderwijs elkaar en wijs elkaar terecht, met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zing voor de Heere met dank in uw hart.” Kol. 3:16

In Fil. 4:8 staat geschreven:

“Verder, broeders, al wat waar is, al wat eerbaar is, al wat rechtvaardig is, al wat rein is, al wat lieflijk is, al wat welluidend is, als er enige deugd is en als er iets prijzenswaardigs is, bedenk dat.”

Als we ons met zulke zaken moeten bezighouden, dan zijn dat ook ongetwijfeld de zaken die we ons in gedachten zouden moeten laten brengen door muziek en muziekteksten. Kan de tekst van een lied dat we zingen aan deze criteria voldoen? Zo ja, dan is er niets mis mee. Het zijn de liederenteksten die bepalen of een lied ‘acceptabel’ is voor een christen. Als iets je aanzet om na te denken over of zelfs betrokken te raken bij zaken die God niet verheerlijken, dan moet je dat vermijden. Verder moet ook gezegd worden dat achter sommige liederen de ‘Kingdom Now’ Theology (= Koninkrijk-nu-theologie) schuil gaat (zie Koninkrijk-nu-theologie).

Bij veel Opwekkingsliederen ligt de brandpunt niet zozeer bij Jezus, maar bij onszelf (= ik-gerichtheid).

In het bijzonder zijn vaak liederen over de Heilige Geest afwijkend van de Schrift. De belangrijkste toetssteen is en blijft de Schrift. Wanneer in het lied een dwaalleer meekomt of erin verpakt zit, dan zegt Gods Woord om zo’n lied niet mee te zingen.

“Houd (hun) in uzelf een voorbeeld voor van goede werken, zuiverheid in de leer, waardigheid, een gezonde prediking, waarop niets valt aan te merken, opdat de tegenstander tot zijn beschaming niets ongunstigs van ons hebbe te zeggen.” Tit. 2:7,8

In de gemeente zingen we voor Gods aangezicht. De woorden die we daarbij in onze mond nemen moeten de Here dan ook aangenaam zijn.

In onze geestelijke liederen moeten het woorden zijn die passen bij de heiligheid van God. Elk offer, ook het lofoffer in onze liederen dient onbesproken te zijn! In feite is ook het lied als lofoffer de vrucht van onze lippen, die wij vrij willen houden van onzuiverheid en bederf.

“Laten wij dan door Hem Gode voortdurend een lofoffer brengen, namelijk de vrucht onzer lippen, die zijn naam belijden.” Hebr. 13:15

Tot slot een aantal websites waar verschillende lofliederen getoetst worden met nodige commentaar:

http://www.rejoicenow.nl/page/stichting-opwekking
http://www.rejoicenow.nl/page/kritiek-op-verkeerde-opwekkingsliederen
http://www.toetsalles.nl/opwekkingbundel.htm

Zie ook volgende sites:

De voornaamste bezwaren tegen de Opwekkingsbundel
De Selectie van de liederen voor de Opwekkingsbundel
Wat is er mis met de praise cultuur?
Aanrakingstheologie als achtergrond van vele liederen uit de opwekkingsbundel
Baptistenvoorganger Henk Bakker over de liederen uit de Opwekkingbundel
Hoe de opwekkingsliederen de gemeente van mijn jeugd hebben veroverd!

Onze opdracht is om in Zijn liefde te blijven. Pas dan dragen we vrucht, omdat we verbonden zijn met Jezus. Hij moet groter worden, zegt Paulus, en wij kleiner. Wij moeten niet schitteren, maar onze schitterende Heer en Heiland navolgen.

Laat muziek in de samenkomst ter ere van God zijn!

Stef