(Her)intrede van yoga: gevaar voor christenen?

 

Een golf van yoga over België

In de krant “De Standaard” van 10.09.2012 staat in de rubriek “Binnenland” een artikel met de titel: “Samen in contact met de aarde en de lucht” (Zie ook Bron op internet, geraadpleegd oktober 2012). Zoiets trekt de aandacht, en de foto eronder verklaart al veel: een grote groep mensen in de typische yoga-houding, in een zonovergoten park. Het artikel spreekt over de “Yoga Sunday” (19e september) die doorging in het Ter Kamerenbos te Brussel, met wel 3500 deelnemers. Daar zaten zowel “beginnelingen” als “ingewijden” tussen. Vele mensen kwamen ernaar toe, enkel om yoga uit te proberen (“Als yoga kan helpen om mijn stress te verminderen, waarom niet?”). De ervaren beoefenaars benadrukten: “Als duizenden mensen op dezelfde golf ademhalen, straalt daar een enorme energie van af.”

Het artikel stelde nergens een vraag bij wat yoga nu juist inhield; dat leek iedereen wel te weten… Maar duidelijk was dat de verslaggeefster er een heel positieve indruk van overhield. Zij besloot met een opmerking van een Zweedse dame, die deelnam: “Vandaag stonden wij in contact met de aarde en de lucht, en voelden de wind en de zon op onze huid. En dat WERKTE.”

Yoga!? Is dat niet een beetje “passé”? Was dat geen rage in de jaren 60 en 70, toen al die grote namen in de muziekbusiness steevast naar India trokken om zich aan de yoga te wijden? Ja, dat overspoelde ons toen, maar nu toch niet meer? In het voormelde artikel werd ook de organisatrice van de Yoga Sunday aan het woord gelaten, en zij merkte op dat enkele jaren geleden België nog niet klaar was voor een grootschalig yoga-evenement, zoals die reeds doorgingen in steden als New York, Parijs en Berlijn. “De laatste twee, drie jaar is er gelukkig veel veranderd”, zegt de organisatrice. Mag dat voor ons een waarschuwing zijn? Misschien zijn deze woorden wel een indicatie van de richting die het geestelijke denken rondom ons uitgaat, en dat steeds sneller… en dat laat onze gemeentes en kerken zeker niet ongemoeid!

Christenen laten zich toch niet in met yoga!?

Als u dit artikel bent beginnen lezen, kan u waarschijnlijk wel begrijpen dat yoga aan een opmars bezig is in de wereld rondom ons, maar u zal zeker de wenkbrauwen fronsen als het gaat over christenen en yoga. Is dat dan geen water en vuur?

Wel, dat zou het moeten zijn, maar de realiteit is anders. Onlangs sprak ik met een jonge moeder, die overtuigd christen is. Zij is wedergeboren en wil wandelen met de Heer Jezus. Ze vertelde mij dat ze een heel stresserend werk had, lang onderweg was van en naar het kantoor, en dat dit gevolgen had voor haar gezin: het werk dat thuis op haar lag te wachten, en vooral de zorg voor haar zoontje. Toen vertelde ze mij dat ze rust en ontspanning vond in yoga, althans in de lichaamsoefeningen- en houdingen. Toen ik haar vroeg of ze bewust was van het gevaar om yoga te beoefenen, kreeg ik de stereotype reactie: “Het zijn alleen maar ontspanningsoefeningen, en daar blijft het bij, ik heb er geen geestelijk doel bij.” En het maar albekende: “En het werkt echt, hoor!”

Als we denken dat yoga “passé” is, dan onderschatten we de aantrekkingskracht van dit fenomeen enorm! En als yoga de laatste jaren aan een opmars is begonnen in de westerse wereld, dan moeten we gewaarschuwd zijn!

In dit artikel zullen we eerst nader onderzoeken wat “yoga” is (in het kort natuurlijk – aangezien hier omvangrijke werken over bestaan), en daarna zullen we het grote gevaar van yoga duiden voor zowel christen als niet-christen.

Het is mijn gebed dat dit u mag hoeden voor een fenomeen dat op het eerste zicht vrijwel onschadelijk lijkt, maar dat in werkelijkheid totaal niet is.

Wat verstaan we onder “yoga”?

Yoga komt van het Sanskrietse woord Yug, en dat betekent “eenheid” (met het goddelijke, uw hogere “Ik” of “Zelf”). Yoga is een weg om uw gewone geest (wie u denkt te zijn) te transcenderen (te boven te gaan), om op te gaan in uw “hogere Ik” of “God Zelf”. Yoga betekent “verbinden” – verbinden met Brahman (d.w.z. het “Oneindige”, de “Universele Geest”, de onpersoonlijke kracht die Hindoes “God” noemen) – via de realisatie van een gewijzigde staat van bewustzijn, zichzelf daarbij theoretisch bevrijdend van de slavernij aan eindeloze reïncarnaties.
(Citaat uit Examining & Exposing Cultic & Occultic Movements, Jack Sin, “Should a Christian Practise Yoga?”, April 2000, pp. 79-84. – vertaling op bevriende website).

Hetvolgende wordt ons verteld door de “ingewijden” in yoga: in de oosterse wijsheid komen twee universele wetten steeds naar voren: polariteit en ritme: tussen twee polen wisselen stromingen elkaar af, wat “ritme” veroorzaakt. Dit komen we tegen in de kringloop van de sterren, eb en vloed, het kloppen van het hart… en de ademhaling. Het Oerleven (of Oerkracht) kan dan worden opgevangen en in ons uitgestraald worden. Het menselijke lichaam bevat vier ontvangposten (receptoren): de handpalmen en de voetzolen, en twintig uitzendposten: tien vingers en tien tenen. Vandaar de typische houding bij yoga: de receptoren dienen blootgesteld te worden aan de atmosfeer, en de uitzendposten moeten contact maken met de huid. Bepaalde houdingen zijn bedoeld om de krachten in de kosmos maximaal te ontvangen, en om deze krachten ook zo veel mogelijk te verspreiden over het gehele lichaam.

Er zijn vele verschillende vormen van yoga, en het is de “hatha”-yoga die het meest bekend is in het Westen (het is de primaire of initiatie-yoga), vooral dus vanwege de rustgevende houdingen en het idee van “kracht ontvangen, in evenwicht komen”. Velen beschouwen deze vorm van yoga als een soort gymnastiek of lichaamsbeheersing om relaxatie te bekomen, “en meer niet”.

Maar yoga is meer dan dat. De houdingen (of “asana’s”) moeten op een welbepaalde, opeenvolgende manier aangehouden worden, op een heel rustige wijze, gepaard gaande met ritmisch ademhalen. Het doel hiervan is het ontvangen van de “prana” (kosmische levenskracht). Hierbij kan ook het bewustzijn “gestuurd” worden (naar bepaalde lichaamsdelen of organen), en de bedoeling is dan om een positief effect te krijgen op deze lichaamsdelen. Wat uiteraard heel welkom is bij de door stress geteisterde westerse mens, die graag gezond wil blijven.

Na de “hatha”-yoga kan men naar een volgend en hoger niveau gaan – in feite is dat de bedoeling – en dat is meestal de raja-yoga (mentale yoga). Hierbij wil men opklimmen tot de “staat van genade”, door het onderdrukken van de mentale onbestendigheid, zichzelf heel sterk te concentreren en door het uitspreken van steeds hetzelfde woord of naam (mantra) om zo in een ander bewustzijnsniveau te komen.

Daarbij dient benadrukt te worden dat men hierbij geen contact zoekt met een persoonlijke God zoals de Bijbel beschrijft, maar dat het godsbeeld hier totaal om de mens draait: de mens is een deeltje van de Godheid, en men wil opgaan in deze Oerkracht (wat een totale gelukzaligheid belooft). Opgelet, hier bevindt men zich in een zeer bedreigende geestelijke toestand!

Yoga beweert dus een heilstechniek te zijn op weg naar het Oneindige, stilaan meer losgemaakt van de fysische wereld, en meer deel hebbend aan de wereld van het Absolute.

De vraag die we moeten stellen is: is het al of niet gevaarlijk om enkel deze initiatie-oefeningen te doen, simpelweg met het oog op relaxatie (en niet met het oog op een hoger bewustzijnsniveau in de geestelijke wereld)? Het antwoord is: het is uiterst gevaarlijk! Het kan vergeleken worden met iemand die een sigaret opsteekt en deze tussen de lippen houdt, en daarbij stelt dat het enkel maar om de “ontspannende houding” gaat, en dat er zeker niets wordt ingeademd. Er zal steeds rook de longen binnengaan!

Het gevaar van yoga

1. Het wezenlijke doel van yoga begrijpen

Het is heel belangrijk te begrijpen dat de “ontspannende” oefeningen een heel ander doel hebben dan de relaxatie die de vermoeide en belaste westerse mens beoogt. De welbekende oefeningen zijn een onderdeel in een proces om een “geestelijk” doel te bereiken. Ze staan dus niet op zich! Let wel: de grootmeesters in yoga wijzen daar ook op: het is niet zo onschuldig om de “energie” vanuit de kosmos op te vangen: die moet ergens voor dienen! Westerse yoga-beoefenaars denken dat die dient om hun innerlijk in balans te brengen, maar dit is slechts een stap in een proces! Indien het proces niet verdergezet wordt, zou zelfs de “opgeslagen energie” negatieve gevolgen kunnen hebben.

We komen nu tot een heel belangrijk punt: de belofte van “opperste gelukzaligheid” via yoga is een zwarte leugen. De wijze om “energie” te bekomen en “het geestelijk proces en doel” van yoga zijn open deuren voor geestelijke machten die totaal niets goeds voor hebben met de beoefenaars! Ons eigen denken wordt in het proces hoe langer hoe meer uitgeschakeld om open te staan voor “kosmische energieën”, die niets anders zijn dan de satan en zijn trawanten, die de beoefenaars kunnen en zullen binden!

2. Yoga is egocentrisch

Steeds hoor je het van yoga-beoefenaars: nadat het innerlijke evenwicht en de rust is verkregen, kan men ook beter om met stresserende omstandigheden en met… stresserende mensen in de omgeving. Dus zou yoga een hoge sociale waarde hebben… het zou bijdragen tot een betere en meer aangename samenleving! In feite is dit slechts een rationalisatie van het feit dat yoga enkel en alleen gaat om het eigen “zelf”. Het uiteindelijke doel heeft niets met een betere samenleving te maken, maar gewoon met het eigen geluk en goedvoelen. Het is ook zo dat men steeds terug naar yoga moet grijpen om de rust en het evenwicht te herkrijgen. In feite is yoga dan een doekje voor het bloeden: aan de wezenlijke oorzaak van de innerlijke onrust en onevenwichtigheid wordt niet geraakt (en dat is onze zondige natuur).

3. Het evangelie ontkracht

Tenslotte moet vermeld worden dat yoga diametraal tegenover het Evangelie staat. Er wordt hier een weg aangeboden tot uiteindelijke “gelukzaligheid” en opperste “vrede”, dit door eigen initiatief (of “werken”). Er is geen sprake van een “zondige natuur” die verlossing behoeft, integendeel: elke mens heeft volgens de leer achter yoga een element van het “goddelijke” in zich, en moet dit weten te gebruiken. De nood aan een persoonlijke Redder en Verlosser is totaal niet aan de orde. Men kan zelf zijn “heil” bewerken!

Als men dus yoga beoefent, bevindt men zich op een weg volledig tegengesteld aan het Evangelie. Dit is een oeroud thema: de mens die kan instaan voor zichzelf, die als God kan zijn en volledig onder controle is. God is niet van node!

Dat onze westerse wereld een enorme druk op ons legt is een feit (hoe komt dat uiteindelijk…), maar wat is dan de goede oplossing?

Jezus heeft eens de zo bekende woorden uitgesproken: “Alle dingen zijn Mij overgegeven door Mijn Vader; en niemand kent de Zoon dan de Vader, en niemand kent de Vader dan de Zoon, en hij aan wie de Zoon het wil openbaren. Kom naar Mij toe, allen die vermoeid en belast bent, en Ik zal u rust geven. Neem Mijn juk op u, en leer van Mij dat Ik zachtmoedig ben en nederig van hart, en u zult rust vinden voor uw ziel. Want Mijn juk is zacht en Mijn last is licht.” (Mattheüs 11:27–30)

De term “yoga” is etymologisch verbonden met het woord “juk” en betekent ook “vereniging”. Yoga beoefenen zoals het hoort is al een zwaar juk op zich, maar het uiteindelijke resultaat is geen “opperste vrede” maar een zwaar geestelijk juk: gebondenheid door demonen!

Wat een verschil met de woorden van de Heer Jezus. Hij spreekt ook van een “juk”, maar dan een licht juk. Waarom licht? Omdat Hij het bepaalt, omdat Hij het mee trekt. En dat onder zijn voorwaarden: Hem kennen, Hem vertrouwen, Hem gehoorzamen.

“Kom naar Mij toe”: dát is de oplossing die de Heer aanbiedt als we belast en beladen zijn. Maar dan staan wij niet centraal, maar wel Hij. Niet wijzelf bewerken onze rust, maar Hij. Hij is onder controle. Zou Zijn Woord ons geen rust kunnen geven? Is er dan geen kracht in Zijn liefdevol Woord? Laten we als christenen toch geen menselijke verdichtsels nalopen als onze Heer ons Zijn rust voor onze ziel wil geven. We zullen dan wel geconfronteerd worden met onze zondige natuur, maar daardoor ook met Zijn genade, Zijn oplossing voor onze onrust: het Kruis en de Opstanding.

Alle eer aan Hem!
November 2012

Stan

Bronvermelding:
“Yoga?… Nooit!”, Maurice Ray, Uitgeverij Telos (1971)
“Examining & Exposing Cultic & Occultic Movements”, Jack Sin, “Should a Christian Practise Yoga?”, April 2000, pp. 79-84.