Labyrint

“Ik heb wachters over u aangesteld: Sla acht op het geluid van de bazuin! Maar zij zeggen: Daar slaan wij geen acht op.” Jer. 6:17

Inleiding

Doorheen de jaren hebben we de trompet geblazen, met een klank die oproept tot berouw en terugkeer naar de gezonde leer van de Bijbel. Maar velen hebben zich geërgerd aan het herhaaldelijke blazen van de trompet. Toch zullen wij doorgaan met het blazen van de trompet zolang we dat nog kunnen doen, zolang ons nog de gelegenheid gegeven wordt. De tijd is kort, en we herinneren ons de woorden van de Heer Jezus toen Hij zei:

“Ik moet de werken doen van Hem Die Mij gezonden heeft, zolang het dag is; er komt een nacht waarin niemand kan werken.” Joh. 9:4

Misschien denkt u dat het beter is voor christenen om stil te zijn en de zaak aan God over te laten. Maar het is door de stilte dat de kerk over de hele wereld zo afvallig is geworden. In plaats van een rem te zijn, accelereert de stilte het werk van de vijand, die in wezen de duivel zelf is, de “god van deze wereld” (1). De vijandelijke aanvallen gaan onverminderd voort, dwaalleer zit binnen in onze rangen.

Actueel voorbeeld

Ik wil u daar een actueel voorbeeld van geven.

“Is jouw leven een labyrint waarin je de weg niet meer vindt? Weet je niet wat Gods wil is? Samen ontdekken we hoe we Gods plan kunnen ontdekken. Voor de rest amuseren we ons met de coolste, onverwachtste en plezantste games.

Thema: Labyrint”

Zo werden onze tieners (12- tot 15-jarigen) uitgenodigd om op een jeugdweekeinde (19 tot 21 oktober 2012) mee te gaan onder leiding van en georganiseerd door EJV (Bron, geraadpleegd oktober 2012).

Een labyrint waarin je de weg niet meer vindt…

Op zich is hier toch niets verkeerds mee, met deze uitdrukking? Maar… op onze website Weesalert vindt u het vertaalde artikel terug van Steve Muse, dat ernstig waarschuwt voor dit ‘oude’ gebruik van het “labyrint wandelen” (2). Ook br. Geelhoed heeft er in zijn nieuwsbrief nr. 10 d.d. 9 oktober 2006 reeds over geschreven.

Een van de bekende technieken uit de beweging van het contemplatieve christendom is het wandelen van een Labyrint. Tot vorig jaar (2006) was deze techniek nog niet in Nederland doorgedrongen. Maar Youth For Christ Nederland is er mee begonnen. Het is zelfs al tot Middelburg doorgedrongen… Voor deze techniek is uiteraard geen enkele bijbelse onderbouwing te vinden. Dit is opnieuw iets wat uit het heidendom afkomstig is. Ongeveer in de dertiende eeuw, in de geestelijk duistere middeleeuwen met het vele bijgeloof, is men in Frankrijk met deze praktijk begonnen. In occulte kringen kende men het labyrint al veel langer. Nu is het labyrint als het ware ‘gedoopt’ en wordt het de evangelische en orthodox reformatorische wereld binnen gevoerd… Het woord labyrint is enigszins misleidend. Bij een labyrint denk je aan een doolhof. Maar bij het wandelen van een labyrint, dat is de techniek waar we het nu over hebben, wordt geen doolhof gebruikt. (3)

Blijkbaar is dus het labyrint nu ook in onze contreien doorgedrongen, en een ernstige waarschuwing is gepast.

Een overzicht van de voornaamste contemplatieve technieken

(waar u onder nr.10 het labyrint lopen zult terugvinden)

Contemplatief gebed, het Jezus gebed, repetitief gebed

Contemplatief gebed bestaat uit het telkens herhalen van een gebedswoord, bijvoorbeeld het woord ‘Jezus’ of het woord ‘genade’ of ‘vader’. Het kan ook een kort zinnetje zijn, zoals “Here Jezus Christus, Zoon van God, ontferm u over mij”. Meestal wordt aangeraden om dit ongeveer 20 minuten achter elkaar te doen. Vaak wordt aanbevolen om het uitspreken van het gebedswoord te doen op het ritme van de ademhaling, met de rug recht en de handpalmen naar boven gericht op de knieën. Door het beoefenen van contemplatief gebed ga je, zo beweert men, God ervaren. De kern van contemplatief gebed is het herhalen van gebedswoord of zin. Dat gebeurt ook in het Jezus gebed. In plaats van over contemplatief gebed spreekt men ook wel over repetitief gebed, ademgebed en centrerend gebed. Repetitief gebed omdat het gebedswoord telkens, repetitief, wordt uitgesproken. Het wordt ook ademgebed genoemd omdat vaak wordt aanbevolen om het gebedswoord op het ritme van de ademhaling uit te spreken. Een andere naam voor contemplatief gebed is centrerend gebed. In het Engels ‘centering prayer’. De rooms-katholieke geestelijken die vanaf de zeventiger jaren van de vorige eeuw het contemplatief gebed opnieuw populair hebben gemaakt spraken zelf over centrerend gebed. Men noemt het centrerend gebed omdat het telkens uitspreken van het gebedswoord iemand doet binnentreden in zijn binnenste heiligdom, in zijn centrum.

Lectio divina

Lectio divina is net als contemplatief gebed in het laatste kwart van de vorige eeuw weer populair gemaakt door rooms-katholieke geestelijken. Hieronder volgt, van één van deze geestelijken, de beschrijving van de methode:

  1. Neem een tekst uit de Bijbel.
  2. Ga ontspannen zitten en laat jezelf tot rust komen. Sommige christenen concentreren zich enkele momenten op hun ademhaling, andere citeren op rustige wijze een geliefd gebedswoord of een gebedszinnetje. De praktijk van contemplatief gebed is een goede inleiding tot de lectio divina.
  3. Keer je nu naar de tekst en lees deze langzaam. Proef elk gedeelte van de tekst, luister constant naar de zachte stille stem van een zin of een woord uit het gedeelte dat zegt “ik ben voor jou vandaag”.
  4. Neem daarna het woord dat je gevonden hebt en laat het diep in je doordringen. Zie, wat het in je doet. Geef het de tijd, kijk wat het in je losmaakt, aan emoties, gedachten, etc.
  5. Spreek dan tot God. Of je woorden of beelden gebruikt is niet van belang. Geef God wat je gevonden hebt in je hart toen je het woord tot je door liet dringen.
  6. Tenslotte: rust eenvoudig in Gods omhelzing.

Het doel van de lectio divina is niet het verstaan en toepassen van de bijbel. Het doel is het krijgen van een ervaring. Het ontvangen van een persoonlijk woord, het beleven van Gods liefde en aanwezigheid. Bij de lectio divina wordt de gerichtheid op de objectieve betekenis van het woord van God veranderd in het zoeken en verwachten van een speciale boodschap van God, uitlopend op het ervaren van zijn aanwezigheid. Het loopt uit op punt 6. “Rust eenvoudig in Gods omhelzing”.

Visualisatie

Visualisatie is het gebruik van de fantasie. Men sluit de ogen en stelt zich in beeld en geluid allerlei zaken voor. Uitgaande van het beeld dat je hebt opgeroepen kan je nu in fantasie allerlei dingen beleven. Je kunt zelf een dergelijke fantasiereis maken of onder begeleiding van een ander. Als een ander de fantasie stuurt spreekt men van geleide verbeelding. In dat geval geeft de leider aan wat je in je verbeelding moet oproepen, waarna hij of zij verder leiding geeft aan de fantasiereis. In de contemplatieve beweging gebruikt men deze methode om in contact te komen met God. Men gebruikt het om een ervaring van God te krijgen. De meest populaire fantasie is het verbeelden van Jezus. Men sluit de ogen en maakt zich een beeld van Jezus. Men stelt “Jezus” vragen, men laat Hem dingen doen en de gefantaseerde Jezus gaat boodschappen doorgeven of belevingen geven. Eerst stuurt men de fantasie met de eigen wil, maar na enige tijd kan de ingebeelde Jezus de regie over nemen. Visualisatie wordt ook gebruikt in de praktijk van de zogenaamde innerlijke genezing. Pionier van de innerlijke genezing door middel van visualisatie is Agnes Sanford. In Nederland is het gebruik van visualisatie voor innerlijke genezing populair geworden door het boek “Genezing van beschadigde emoties” van David Seamands. Het gaat om de genezing van getraumatiseerde mensen. Door middel van geleide verbeelding kunnen, volgens Seamands, trauma’s door “Jezus” worden genezen. Men laat de getraumatiseerde christenen zich ontspannen en de ogen sluiten. Vervolgens laat men hen in fantasie teruggaan naar de situatie die het trauma heeft veroorzaakt. Maar nu fantaseert men dat Jezus er bij aanwezig was en dat Jezus hen troostte. Daarna beëindigt men de oefening. Dit, zo beweert men, bewerkt genezing.

Mediteren bij iconen

Een icoon is een schilderij met bijvoorbeeld een afbeelding van Jezus of van Maria. Iconen zijn afkomstig uit de oosters-orthodoxe kerken. Er is in die kerk een hele theologie over iconen ontwikkeld. Mediteren bij een icoon is simpel, je gaat bij een icoon zitten en gaat er aandachtig naar kijken. Geconcentreerd en voor langere tijd. Dat kan tot een “godservaring” leiden. Vooral als de omgeving ook nog sfeerverhogend is.

Repetitief zingen

Repetitief zingen bestaat uit het telkens herhalen van een kort koortje. Bijvoorbeeld tien of dertien keer. Dit wordt onder meer in Taizé gedaan.

Het gebruik van sfeerverhogende middelen

Rituelen, symbolische handelingen, processies, gedimd licht, een half duistere ruimte, brandende kaarsen, speciale gewaden, af en toe perioden van stilte, repetitief zingen van koortjes en het gebruik van woorden met een sterke positieve gevoelswaarde, zonder die woorden te definiëren. Dat zijn enkele belangrijke onderdelen van het recept van Taizé.

Het inrichten van een eigen heilige plek

In de contemplatieve beweging wordt soms het advies gegeven om een eigen heilige plek in te richten, een stilte plek. Hang er een icoon op of een doornenkroon of een crucifix. Gebruik een gebedsbankje. Verduister het licht. Zet eventueel wat worship of gregoriaanse muziek als zachte achtergrond muziek aan. Steek een kaars aan.

Het beoefenen van het woordeloos gebed

De rooms-katholieke mystica Madame Guyon heeft hier een boek over geschreven, ‘Experiencing the Depths of Jesus Christ, formerly entitled: Short And Very Easy Method of Prayer’. Zij noemt het gebed met woorden, waarbij je dingen aan God vraagt of tegen God zegt, de kleuterklas van het gebed. Dat is haar oordeel over het onze vader! Het echte geestelijke gebed is volgens haar het gebed zonder woorden, een toestand waarin je contact met God ervaart maar waarin je niets zegt. Dat is pas het ware gebed, het volwassen gebed.

Soaking prayer

Het is bij soaken of soaking prayer de bedoeling dat je God en Jezus gaat ontmoeten in de Heilige Geest, de bedoeling is om stil te zijn in Gods aanwezigheid. Zachte aanbiddingsmuziek wordt opgezet. De deelnemers liggen of zitten. Er wordt wat instructie gegeven: Moedig jezelf en anderen aan om je op Jezus te concentreren. Zeg: “Kom Heilige Geest”. Wacht dan in een ontvankelijke houding, bid niet, spreek niet in tongen, probeer op geen enkele manier te helpen, ontspan alleen maar, wacht en ontvang van Hem. Het soaken is bedacht en populair gemaakt door John Arnott en zijn vrouw. Hij zei er het volgende over: “Soaken is meer dan alleen wachten, het is het ontvangen en beleven van de aanwezigheid van de Heer”. Ook hier is het bewust beleven van God weer het doel.

Een labyrint lopen

Het woord labyrint is enigszins misleidend. Bij een labyrint denk je aan een doolhof, maar bij het wandelen van een labyrint wordt geen doolhof gebruikt. Het gaat om een grote cirkel die op de grond ligt, bv. in de vorm van een zeil. Ook kunnen de tegels in het patroon zijn gelegd. Aan de buitenkant is er een opening in de cirkel, een ingang voor een pad van ongeveer een halve meter of meer, dat pad loopt aan de binnenkant van de cirkel rond waarna het pad weer naar binnen afbuigt waarna er weer een cirkel volgt. Dat gaat zo door tot je in het centrum van de oorspronkelijke cirkel komt. De geestelijke oefening bestaat uit het lopen van deze cirkel. Uiteraard langzaam. Om het effect te verhogen doet men dit het liefst in ruimten met gedempt licht, met kaarsen en zachte meditatieve worship muziek. De bedoeling van deze techniek is dat je er een ontmoeting met God door krijgt. De symboliek is duidelijk. Je bent op weg naar het centrum. Zie de opmerking over centrerend gebed, hierboven bij punt 1.

Het gebruik van sfeerwoorden

Woorden als vrede, genade, liefde, gemeenschap. Vanuit de oude christelijke cultuur hebben deze woorden een bepaalde rationele inhoud met tegelijkertijd een sterke connotatie of gevoelswaarde. Als je die woorden gebruikt roepen ze dat gevoel op. In de contemplatieve beweging gebruikt men voortdurend dit soort woorden zonder ze in hun bijbelse context te plaatsen of ze vanuit de bijbel in te vullen. Een voorbeeld is Taizé, daar worden dit soort woorden herhaaldelijk gebruikt, echter zonder ze vanuit de bijbel in te vullen. Het gaat niet om een rationeel verhaal, het gaat om het intuïtief ervaren van God. En die woorden toveren als het ware de gevoelswaarde op. Als je de lectuur van Taizé leest om te ontdekken wat hun boodschap is dan is het allemaal uiterst vaag en op het eerste gezicht bijna inhoudloos. Maar dat was te verwachten, want, zo beweert men zelf: “Taizé preekt niet”. Dat is uiteraard niet waar want ook Taizé gaat uit van een bepaalde filosofie en theologie. Het is wel waar dat ze hun filosofie niet vaak uiteenzetten. Iets over het beleven van eenheid met God en met elkaar, maar de kracht is niet de rationele inhoud van het verhaal, de kracht ligt hem in de emotie-woorden, in combinatie met alle andere sfeer verhogende maatregelen.

Het bezoeken van en het deelnemen aan retraites in rooms-katholieke kloosters

Dit is al vele jaren populair. Evangelische en orthodox reformatorische christenen gaan op bezoek in kloosters. Ze gaan de contemplatieve sfeer opsnuiven, proeven.

Het gebruik van ijle muziek

Vooral de gregoriaanse zang. Deze muziek heeft een groot tranceverwekkend gehalte. Vandaar dat het ook in New Age kringen populair is.

De stilte beoefenen

Dit gaat men letterlijk doen. Als oefening een dag niet spreken. Net zoals in bepaalde rooms-katholieke kloosterorden niet wordt gesproken.

Wachten op boodschappen

Dit gebeurde op een werkweek met een evangelische studentenvereniging. In een grote kamer, het licht was uit, zaten de aanwezigen in een cirkel op de grond, voor ieder van hen stond een brandende kaars, allen zwegen en zaten er naar binnen gekeerd bij. Gevraagd naar wat dit precies voorstelde, vertelde een deelneemster wat ze toch aan het doen waren. Het was een geestelijke oefening met de bedoeling dat je er een boodschap van God door kreeg. Het was een vorm van luisterend bidden. Iets wat ook de valse profetes Leanne Payne leert.

Het mediterend nalopen van de tien kruisstadia

Dit bestaat uit het mediterend nalopen van de zogenaamde tien kruisstadia van Jezus. Ook dit gebruik wint aan populariteit. In schilderijen of in beelden worden tien scènes uit het lijden van Jezus weergegeven. Je gaat van het ene schilderij of beeld naar het andere. En je kijkt een tijd geconcentreerd naar elk beeld of schilderij. Vooral als ook de omgeving “inspirerend” is en als er worship of gregoriaanse muziek bij wordt gedraaid kan men hier een beleving bij krijgen.

Geestelijke dans

Als een uitdrukking van aanbidding. Als weg tot een diepere godservaring.

Leegmaken en opnieuw vullen

Vergis u niet, het insijpelen van ideeën uit de New Age gaat onverminderd verder. Zo ook heeft de Rooms-katholieke mystiek steeds meer invloed in onze Vlaamse evangelische gemeenten.
De gebruikte techniek is simpel maar zeer doeltreffend: gemeenschappelijke begrippen nemen, die uithollen, leegmaken en opnieuw vullen met een totaal andere inhoud. Zo lijkt het of we ‘hetzelfde’ zeggen. Zo praten en schrijven we allemaal over Jezus, over geloof, over iconen, over charisma, over eenheid. We worden uitgenodigd om daarover in dialoog, in debat te gaan. (4) (“We”, dat is de grote noemer van alles en iedereen die zich christen noemt.)

Maar laat ons bij ons voorbeeld blijven: zo is een labyrint gewoon een doolhof. Onschuldig, neutraal, we vinden het in vele puzzelboeken terug. Zo kan een doolhof ook gewoon iets neutraals zijn en als praktisch voorbeeld zeer bruikbaar zijn op een jeugdweekeinde. Maar de ‘term’ is gevallen, het woord gebruikt, het herdefiniëren kan beginnen. Waarom zou men immers woorden met dergelijke heidense achtergrond willen gebruiken, tenzij men op termijn inderdaad de invulling wilt gaan aanpassen?
Dus: neem een neutraal, ‘onschuldig’ begrip, hol dat uit en vul het met iets ‘anders’. Zo wordt het onschuldige doolhof als begrip binnengehaald en wordt mettertijd een ‘labyrint’. Niet onschuldig meer, zoals u in vermelde artikels zelf kunt lezen.

Slot

Beste ouders, lees deze artikels zodat u weet waaraan uw tiener wordt blootgesteld, en hoe de boze in deze postmoderne tijd werkzaam is.

“Deze dingen heb Ik tot u gesproken, opdat u in Mij vrede zult hebben. In de wereld zult u verdrukking hebben, maar heb goede moed: Ik heb de wereld overwonnen.” Joh.16:33

Zeke

Bronvermelding:
(1) Citaat van D. Dombrowski, sounding the trumpet in the midst of apostasy – the enemy is in the camp, www.indywatchman.com
(2) Het labyrint wandelen? op deze website onder thema spiritualiteit te vinden.
(3) voor het volledige artikel: Nieuwsbulletin nr 10 , A.P. Geelhoed.
(4) Een verhelderende uitleg vindt u in volgend artikel van prof. Malan, vertaald door M. Verhoeven: De verwerping van christelijke leerstellingen